عبد الصبور شاهين ( مترجم : سيد حسين سيدى )

50

تاريخ القرآن ( تاريخ قرآن ) ( فارسى )

« حرف » بوده است : 1 - احتمال نگارش دو روايت در يك عبارت ، مثل « عَلِيماً حَكِيماً » در يك نگارش و در نگارش ديگر « غفورا رحيما » ؛ يعنى تواتر دو روايت از پيامبر [ ص ] كه يكى بر ديگرى برترى ندارد ؛ از اين رو براى زيد بن ثابت - هنگام جمع آورى قرآن در روزگار ابو بكر و نگارش آن در روزگار عثمان - دليلى در ردّ يكى از آن دو و نگاشتن ديگرى ، تا زمانى كه هر دو متواتر باشند ، وجود نداشت . چه با نگارش ، هر دو ثبوتى قطعى يافته و قرائت شفاهى آن را تأييد مىكرد . 2 - در روزگار عثمان اختلاف صحابه در نگارش « التابوت » ( به تاى كشيده يا گرد ) بدين صورت بود كه زيد بن ثابت به نگارش آن با تاى گرد ( التابوة ) به شيوهء مردم مدينه اعتقاد داشت و ديگران به تاى كشيده ( التابوت ) به شيوهء مردم مكّه اعتقاد داشتند . عثمان هم رأى اخير را پذيرفت و گفت : « آن را « التابوت » بنويسيد كه به زبان قريش است » « 1 » اين مطلب در منابع مختلفى صريحا آمده است . بنابر اين آيا شايسته نبود كه حتّى در يك منبع ، خبر اختلاف كاتبان در برترى دادن نگارشى بر نگارش ديگر - اگر چنين چيزى رخ داده باشد - به ما مىرسيد ؟ اين دو دليل كه يكديگر را كامل مىكنند ، به طور قاطع بيان مىدارند كه نگارش آن قسمت از قرآن - كه به نظر ما بيشتر متن بوده ، اگر همهء آن نباشد - در روزگار پيامبر [ ص ] با املاى ايشان بر كاتبان ، به يك حرف و به يك شكل ثبت شده است . اين نگارش بدون زيادت ، نقصان ، تغيير و تناقضى است كه اجازهء قرائت به « هفت حرف » برخى از آن موارد را در برداشته و برخى را احتمال نداده است و يا فهم برخى از كاتبان مترتب بر اين اجازه بوده و يا بدان استناد مىشده است ( 5 ) .

--> ( 1 ) ابو بكر عبد اللّه بن ابى داوود السجستانى ، المصاحف ، ص 19 .